Zodra september begint hoor je het overal: de R zit weer in de maand. En het gekke is, binnen twee weken heeft de halve klas een snotneus en hoest je collega dwars door de vergadering heen. Maar klopt dat spreekwoord eigenlijk wel? En ligt het echt aan je weerstand? Wij zochten het uit, en het antwoord is net iets genuanceerder dan je denkt.
Waar komt de R in de maand eigenlijk vandaan?
Niet van vitamines, maar van oesters. In de maanden zonder R, dus mei tot en met augustus, was het warm en bestond er nog geen koeling. Oesters bedierven dan razendsnel en waren bovendien aan het paaien. Vandaar: eet oesters alleen als er een R in de maand zit.
Pas veel later is het gezegde gaan plakken aan verkoudheid, vitamines en weerstand. Toevallig of niet, voor die tweede betekenis is wel degelijk wat te zeggen.
Wanneer worden we nou precies ziek?
Er zitten twee golven in het seizoen. De eerste komt al in september, zodra de scholen weer beginnen en iedereen weer dicht op elkaar zit. Dat zijn vooral de gewone verkoudheidsvirussen: snotneus, keelpijn, dat suffe gevoel.
De echte griepgolf komt later, meestal ergens tussen december en maart. Daartussenin zit die lange, donkere periode waarin veel mensen zich gewoon minder fit voelen zonder echt ziek te zijn.
Ligt dat nou echt aan je immuunsysteem?
Ja en nee. Je afweer wordt niet ineens zwak omdat het oktober is. Wat er verandert zijn de omstandigheden, en die werken op vier manieren tegen je.
1. Je neus koelt af en verliest een stukje verdediging
Dit is de mooiste ontdekking van de afgelopen jaren. Onderzoekers van Mass Eye and Ear en Northeastern University publiceerden in 2022 dat de temperatuur in je neus met ongeveer 5 graden daalt als je van een warme kamer de kou in stapt.
Je neus is je eerste verdedigingslinie. De cellen daar sturen bij een virus een zwerm minuscule blaasjes naar buiten die het virus onderscheppen voordat het je cellen binnenkomt. Bij die paar graden kouder maken je neuscellen er minder van, en de blaasjes die wel vrijkomen zijn ook nog eens minder goed uitgerust. Zo is er dus wel echt een stukje afweer dat het in de kou minder goed doet, precies op de plek waar het virus binnenkomt.
2. We kruipen allemaal naar binnen
Ramen dicht, verwarming aan, met zijn allen in dezelfde ruimte. Virussen hoeven nauwelijks moeite te doen. Dit is waarschijnlijk de grootste factor van allemaal, en die heeft niets met je immuunsysteem te maken.
3. Droge lucht binnen
Verwarmde lucht is droge lucht. Je slijmvliezen drogen uit en ruimen daardoor minder goed op. Ook blijven kleine druppeltjes met virus langer in de lucht hangen als die lucht droog is.
4. De zon staat te laag
En hier komt die R weer om de hoek kijken. Nederland ligt zo noordelijk dat de zon van ongeveer oktober tot maart te laag staat om je huid vitamine D te laten aanmaken. Vitamine D draagt bij tot de normale werking van het immuunsysteem, en juist in die maanden is aanvullen vaak nodig. De Gezondheidsraad heeft daar concrete adviezen over per leeftijdsgroep, dus kijk even wat voor jou geldt.
Kort samengevat: het ligt dus niet aan één zwak immuunsysteem, maar aan een koude neus, een volle huiskamer, droge lucht en een zon die er niet meer is.
Wat helpt wel?
- Slaap. Saai antwoord, grootste effect. Te weinig slapen doet meer met je afweer dan welk supplement ook.
- Ga naar buiten, ook als het grijs is. Daglicht en beweging houden je ritme en je humeur op peil.
- Lucht je huis. Elke dag even een raam open, ook in november.
- Vitamine D. Van oktober tot maart haal je die niet meer uit de zon. Check het advies van de Gezondheidsraad voor jouw situatie.
- Eet genoeg groente. Het advies is minimaal 200 gram per dag. Nederlanders halen gemiddeld 153 gram. In de herfst, als de salades plaatsmaken voor brood en stamppot, wordt dat gat meestal niet kleiner.
En daar komt onze HeRfstbox om de hoek kijken
Maar eerlijk is eerlijk: een sapje is geen wondermiddel en vitamine D zit er ook niet in. Wat de HeRfstbox wel doet, is dat ene punt makkelijk maken waar de meeste mensen in de herfst op afhaken, en dat is simpelweg genoeg groente binnenkrijgen op donkere, drukke dagen.
Want dat is precies het moment waarop het misgaat. Je komt om zes uur thuis, het is al donker, je hebt geen zin meer in snijden en koken, en dan wordt het brood. Uit de vriezer een flesje pakken kost je nul minuten.
Wat zit erin?
- 18 groentesappen in wisselende herfstsmaken, zoals Hallo Pumpkin, Red Explosion en Ginger Baby
- 4 gembershots
- 2 soepen waaronder Sweet and Spicy linzensoep van 440 ml
Allemaal 80 procent groente en 20 procent fruit, koud geperst, zonder toevoegingen en in glas. Alles komt ingevroren bij je thuis, dus je haalt eruit wat je die dag nodig hebt. Geen haast, geen verspilling.
Klaar voor de R in de maand
Zorg goed voor je slaap, ga naar buiten, zet af en toe een raam open, regel je vitamine D en eet genoeg groente. Dat laatste maken wij graag even makkelijk voor je.
Bekijk de HeRfstbox in onze webshop en kom goed door het seizoen.
Dit artikel is bedoeld als achtergrondinformatie en vervangt geen advies van een arts of diëtist.
